Уште една македонска репрезентација, по кошаркарската, со своите борби и резултатите, заслужи да помине под Триумфалната Порта. Во последниот натпревар, нашите ракометари ги победија Словенците со 28:27, со што го освоија петтото место на Европското првенство во Белград,  а со тоа се изборија за квалификации за Олимпијадата во Лондон. Словенците само во два наврати имаа водство… во почетните три минути (2:0) и во средината на второто полувреме, кога не само што успеаја да се вратат од негативата, но и поведоа. Но, нивната радост траеше кратко. И во овој натпревар, како и во сите претходни, македонските ракометари лавовски се бореа и го диктираа резултатот и покажаа дека ракометот има убава иднина во Македонија. Но, и на овој натпревар се повторуваа некои слабости детектирани во претходните натпревари… одигравме одлично прво полувреме и на моменти имавме позитива од +6, кризата пак настапи во почетокот на второто полувреме и траеше некаде до средината на полувремето, кога нашите успеаја да се соземат и да го контролираат резултатот. Словенците, потпомогнати од шпанската судиска двојка, се обидуваа со груба игра да го изменат резултатот,но правдата и среќата беа на нашата страна. И на овој натпревар Борко Ристовски покажа дека е одличен голман, а Кире Лазаров потврди дека е најдобар стрелец и во Европа.

Само слободните мислители можаат да воспитуваат слободни граѓани… оние страшливите можат да посеат само страв, строгост, збунетост, лецемерие и полтронизам.

Какви граѓани и’ требаат на Македонија? – Мирни, послушни, полтрони и шпиуни или достоинствени, храбри, слободни…

А какви наставници ни требаат? Ако судиме според она што ни се случи мене и на неколку други колеги од Здружението на просветните работници, ќе заклучиме дека на Македонија и’ се потребни послушни, исплашени извршители на наредби, кои не смеат да размислуваат со своја глава и не смеат да реагираат на она што се случува во врска со нив и околу нив. Вчера, некој(а) од администратор(к)ите на Здружението се обиде да тренира дисциплина, строгост… да посее страв, да демонстрира моќ. Без никакво објаснување беа избришани цела серија коментари, во кои неколкумина дискутиравме и го изразивме својот револт поради ниските плати и нискиот стандард.

Ако ги избришавте коментарите, не го избришавте впечатокот… напротив, создадовте лоша слика за себе, како наставник, како администратор, а пред се’ – како човек.

Во оваа држава, слободата на говорот и на мислата се загарантирани категории  со уставот и со законите. Ако ме замолчавте таму, не можете да ме замолчате секаде… На човека, можеш да му земеш се’, но не можеш да му ја одземеш слободата да размислува. И кога механички ќе му ја ограничиш слободата, тој пак ќе биде слободен, ако така се чувствува… ако не му робува на стравот. Ако некој(а) се обиде да ја заштити власта, со своето бришење на коментарите создаде грда слика на неслободна, фашизоидна  држава, во која слободата на говорот е само мислена именка. Со тој гест и’ направи мечкина услуга на власта, а себе се промовира во диктатор, кој не умее да воспитува и поучува, туку само да дисциплинира.

Македонските ракометари како да се специјализираа за драматични натпревари, па до самиот крај се поигруваа со нервите на навивачите од „фалангата“ во „македонската “ Арена во Белград и оние покрај малите екрани. Во еден меч, во кој во неколку наврати, им водевме на полските ракометари со седум гола разлика, дозволија во самиот финиш да се вратат од мртвите и да се поставува прашањето на победникот… За момент помислив дека повторно ќе ни се случи Данска. Но, вечерва среќата не ни го сврте грбот. Извојувана е голема победа, (27:25) која можеше да биде уште поубедлива. Јунак на натпреварот беше момчето меѓу стативите – Борко Ристевски, кој со своите одбрани ја креваше публиката на нозе и го враќаше моралот кај своите соиграчи. Шоуто продолжува… шансите за полуфиналето се’ уште постојат.

Чешката локомотива се изгуби во македонскиот пекол… нашите одат за Белград! Победата сите ја посакувавме и очекувавме, но никој не сонуваше дека ќе биде со таква разлика. Македонија -Чешка 27:21!

Браво за нашите момчиња кои лавовски се бореа, но изиграа мудро. Во нашиот тим немаше слаб поединец, почнувајќи од голманот Борко Ристевски, кој беше како пантер, Наумче Мојсовски, Кире Лазаров, Миркуловски, Стоилов… се’ до најмладиот Манасков! Сите за својата борбеност заслужуваат чиста десетка. Ни го обелија образот.

Убаво е вечерва да се биде Македонец во Ниш… убаво е вечерва да се биде Македонец било каде. Убаво е да се биде Македонец, но тоа носи голема одговорност… зашто треба да се биде достоен потомок на Филип и Александар.

Вечерва бевме сведоци на уште една драма во Ниш. На повидок беше голем успех на нашите момчиња, но во клучните моменти немавме среќа… Битката е загубена, но борбата се’ уште трае.  Со борбеноста на нашите лавови, може да се гордее и самиот Филип II.  Во еден прекрасен амбиент, што со своето навивање го направија македонските навивачи, Германците успеаја да се вратат во живот. Колку беше тешка нивната победа, говори и нивната радост по натпреварот. Германците се радуваа како да станале европски прваци.

Конечно, по 20 години државност, на спортските терени гледам една друга Македонија… Македонци кои го оставаат своето срце на теренот, а на таквите и кога губат, не можам да им замерам… и поразот е дел од играта. Изгубивме, но не се посрамотивме. Борбата продолжува…

Само што заврши ракометниот натпревар Македонија – Шведска (26:26), во рамките на Европското првенство во Ниш. Ако пред натпреварот страхувавме, ако пред натпреварот на хартија и на сите кладилници за фаворити беа прогласувани Швеѓаните, некогашните европски прваци, нашите лавови на паркетот не убедија дека не респектираат никого и дека лавовски ќе се борат за секоја топка, за секој гол, за секој бод… Швеѓаните прв пат дојдоа до израмнување дури во 24. минута… Дваесет и четири минути нашите не им дозволија око да отворат, па не се знаеше – кои биле европските шампиони. На моменти водевме и со четири гола разлика, но на полувреме се отиде со еден гол негатива, што и не беше така страшно. Почетокот на второто полувреме ветуваше многу… нашите го започнаа фуриозно, па преминавме и во водство, но Швеѓаните се созедоа. Кога се’ ќе се собере, резултатот и не е така лош… Но за пропуштениот бод не знам кој треба да жали – ние или студените Швеѓани?

(Штип, 03. 05. 1917- Скопје, 01.01.2012.)
Во 95. година од животот, во сон, на првиот ден од 2012. година, во длабока старост или пред самиот крај на животот, почина првиот претседател на Република Македонија, господинот Киро Глигоров. Функцијата претседател ја извршуваше во два мандати (1991-1999) и во тој период, според сите анкети беше политичар што уживаше најголема доверба кај народот.

Неговата политичка кариера е богата и речиси врзана за Белград. Во Македонија доаѓа 1989, како „ислужен војник“, на покана на Петар Гошев,со своето животно и политичко искуство да помогне околу реформите(кои поради недостиг на време, завршиле безуспешно).
Ќе го паметиме како добродушен старец, кој со својот говор влеваше доверба и сигурност, по платформата Глигоров- Изетбеговиќ, (која нудеше спас или мирна разврска на СФРЈ),како политичар спремен на отстапки и компромиси, (промена на знамето и името на државата во БЈРМ), по изјавата : „Не ме оставајте САМ“, по неуспешниот атентат (03.10.1995.), само ден по неговата средба со Милошевиќ,( а кој никогаш не се расветли)…

Ако се суди според начинот на кој починал, мора да се каже дека умрел како голем праведник… во длабока старост и во сон… спокојно…
Почивај во мир старецу… нека ти е лесна земјата.

Гледам во раскошната елка, начичкана со разнобојни лампиони, ѕвончиња, „бисерни низи“, разнобојни светилки кои светкаат и се гаснат… а таа се врти полека, тромаво како дебела жена,во излогот на една продавница за кичерај. Додека гледам во елката, до моите уши допираат звуците на Jingle Bells, од блиското фото-студио, каде спроти дуќанот, пред мала дрвена куќичка, на санка, седи вештачки Дедо Мраз, очекувајќи ги децата да се сликаат со него. Како по некое правило, секој Дедо Мраз е млад човек со вештачка брада, со црвена капа обрабена со бело, црвено палто и чизми. Момчето е слабо и високо, па изгледа повеќе смешно отколку уверливо. Барем да беше дебел добродушен старец, децата ќе веруваа во него… Секое фото-студио има свој Дедо Мраз, па никој не знае кој е вистинскиот, но песната е истата. Од секое студио допираат звуците на прапорците :
„Oh, jingle bells, jingle bells
Jingle all the way
Oh, what fun it is to ride
In a one horse open sleigh
Jingle bells, jingle bells…“
Веќе никој не ја пее старата „ Елко , елко…“ Некако успевам да ги изделам само звуците на прапорците, чиј ритам ме носи назад низ времето и пред мене заигрува слика на мала соба со мижуркава светилка, а на средината од собата е елката… Околу елката играат деца, фатени за рака и пеат…лицата им се среќни.
А не беше ни елка… туку бор. Ама тоа нам не ни пречеше. Игравме околу него фатени сите тројца за раце и ја пеевме колку гласот не држи:
„ Ееел-ко, еел- коо, по-рас-ни уш-те две-три педи
За да мо-же Де-до Мраз да- ро-ви да рее-ди!…“
На неа имаше место за дарови, зашто беше голема… огромна. Место лампиони стававме памук и бомбони во светкава хартија – зелена, црвена, сина и жолта. Не каснавме ниеден бомбон од пакетчињата за да ги има повеќе на „елката“… да изгледа пораскошно. Со фолиите од изедените чоколади завиткавме неколку празни кутивчиња од кибрити, кои ја правеа нашата „елка“ уште побогата. Во подножјето на „елката“ ги ставивме нашите пакетчиња и неколкуте портокали. Освен чоколадите, чии фолии ни требаа за завиткување, ништо друго не каснавме, за да изгледа побогато. До „елката“ беа и неколкуте кукли на моите сестри, а јас ја ставив и мојата единствена топка, зашто топка имаше и на една од честитките за Нова година. На неа ставивме и неколку надувани балони, а од растеглива хартија направивме синџирчиња, кои „елката“ ја правеа уште пораскошна. Додека кружевме околу неа, си ги боцкавме рацете од острите иглички на борот, но тоа не ни пречеше… радоста беше поголема од болката. Нашата „елка“ беше голема…исто како во песната:
„Сре-де со-ба ви-со-коо, ел-ка-та ни стоо-и
И ја кра-сат иг-ра-чки во ил-ја-да боо-и…“
Се’ беше како во песната…беше на средината од собата, поставена на држач од две прекрстени штици, во чија средина имаше водоводна цевка. Во цевката татко ми го стави зашиленото стебло од борот, кој мораше да го потсече зашто беше повисок и од таванот. Таа зима ни ја донесе и санката, што тој самиот ја направи… Ја имав најубавата санка во поројот. Сакавме „елката“ да биде поставена на санката, но бидејќи пак требаше да се скратува, кандисавме таа да стои во аголот од собата, потпрена на ѕидот.
Таа ноќ долго не можевме да заспиеме од радост. Го замоливме татко ни, да ја остави струјата да свети за да можеме да ја гледаме елката… колку беше убава… А ја пресековме јас и Глигор два дена пред Нова година. Зедовме ножеви и се упативме кон Боровата Шумичка. Дуваше силен ветер, но снег немаше. Таа зима беше мека. Снегот дојде подоцна… дури за распустот. Додека одевме, ножевите ги криевме под ветровките за да не не’ фати шумарот. Во Боровата Шумичка имаше и елки…вистински елки. Но тие беа многу млади, а казните за нив биле поголеми. Не беше лесно да е пресече врвот на борот. Ветерот што дуваше не’ нишаше и си поигруваше со нашите тела, а требаше со едната рака да се држиш цврсто за стеблото на борот, а со другата, слаба, детска рака – ножот. После неколку замавнувања со ножот, слушнавме чекори и лаеж на куче. Скокнавме од борот како споулавени, фрлајќи ги ножевите, а игличките од боровите не драскаа. Се сокривме во густежот додека не помине тој „некој“, за кого мислевме дека е шумарот. Од нашите скривалишта излеговме кога се’ се смири… откако пред тоа помина дрварот со своето магаре и кучето што трчкаше пред него – зад него, вртејќи со опашката. Се слушаше само свирењето на ветрот низ игличките од боровите, а одвреме-навреме ќе заграчеше гавран … секој необичен шум не’ плашеше. Дома стигнавме со трчање, влечкајќи ги нашите „елки“, а срцата ни тупотеа повеќе од страв да не не видел некој, отколку од умор.
Веќе следниот ден, на први јануари, нашата „елка“ ја немаше… а на масата беа нашите новогодишни ќесиња и портокалите од кои се ширеше пријатна миризба. Мајка ми ја фрлила во огнот, под големиот црн котел, во кој вриеја нашите алишта.
Неколку солзи ми се лизнаа по образите… а во собата остана да лебди звукот на нашите детски гласчиња:
„ Сне-жа-на од гран-ки-те ми-ло ни се смее-е
И ни ве-ли – ве-селоо се-кој не-ка пеее!
Ееел-ко, ел-ко,по-рас-ни у-ште две-три пе-ди
За да мо-же Де-до Мраз да-ро-ви да реее-ди!“

Патот до целта е повреден и од самата цел

Се’ е битно и сите сме важни, бидејќи децата се огледуваат на нас, а бидејќи единствено примерот воспитува (нема ништо пострашно  од мудри зборови проследени од лош пример), да им бидеме пример.

Ако не ги поттикнуваме, можеби нема да бараат повеќе во животот. Секогаш треба да го признаваме трудот, волјата, обидот, па и најмалата позитивна промена, бидејќи патот до целта е повреден и од самата цел.

Важно е децата да знаат дека сме им поддршка, дека сме им благодарни за учењето, искуството и љубовта што ни ја донеле во животот и дека ни е најважно да бидат среќни и задоволни луѓе. Секој момент да им биде исполнет. Да ги поттикнуваме да мечтаат, да ги поместуваат границите, да си поставуваат цели и да летаат по своите соништа, настојувајќи да ги остварат. Така ќе стануваат подобри луѓе, бидејќи само среќните луѓе се добри, а добрината како врвна доблест е она што му недотига на современиот свет. А недостига и мир, чесност и благодарност.

Доблестите се вечни, да ги учиме за вистинските вредности, да ги учиме за она што е важно. Светот ќе го спасат единствено луѓето што одат по вистинскиот пат. Изборот е наш, сите сме одговорни. Затоа, иднината буквално е во рацете на родителите. Понов, похуман и за човекот подостоинствен свет, во кој секој ќе има право на среќа, здравје и благосостојба, ќе создадат единствено децата што ќе ги одгледуваме во тој дух. Но , ако ни се причини дека младите се во нешто негативни, „полоши од нас“, да се сетиме…

…Живееме во декадентно време. Младите веќе не ги почитуваат родителите. Дрски се,нестрпливи, посетуваат таверни и немаат никаква самоконтрола.“ (натпис од египетска гробница, 3000 год. пред Исус)

Автор на текстот е Катица Молнар , педагог.

Текстот е мој превод а оригиналниот текст можете да го прочитате тука.

Фундаментална доверба

Чувството на сигурност во животот, чувството дека вселената се развива како што треба, дека животот е радост, уживање, откривање,  давање, величествен и вечен, дека секогаш има смисла, дека животните проблеми се столбови на кои се темели напредокот и дека секогаш имаат решение – секогаш потврдува семејството.

Семејството е љубов, сигурност, блискост, прифаќање и кога не сме совршени. Само така се учи да  прифаќа, да се сака  самиот себе и другите, а оној кому му е укажана доверба, ретко ќе го изневерат. Во овие немирни времиња, дури и кога ни е тешко, да пронајдеме оптимизам и да ги поткрепиме надежите на младите за некоја убава иднина, со уверување дека  секој е ковач на сопствената среќа и единственото делче од вселената кое можеме да го промениме и дека самите  ја создаваме сопствената реалност. Да ги  потикнеме децата да имаат соништа и цели кон кои треба да се стремат да ги остварат. Да ја истакнуваме важноста на животната радост и среќата како цел во животот.

Се заборава дека среќата е духовна категорија, дека ја нема надвор од нас и дека не може  да се купи и да се постигне со материјалното и дека потполна среќа носи само она што е заслужено, со труд стекнато (се’ што е вредно не е лесно) и кога моето добро придонесува за повисок степен на доброто. Да ја негуваме довербата во луѓето, да ги учиме да помагаат и да посакуваат подобро  за секој, бидејќи така општото добро расте (она на што посветуваме време и енергија, расте). Така сите стануваме позадоволни, постабилни, посмирени. Кон тоа секако придонесува истакнувањето на важноста од сопствениот мир (мирот започнува со мене), па да ги навикнуваме на вежбање на опуштање, што е алатка и услов за постигнување на мирот.

Развој на самодовербата

Клучот за успех во животот е сознанието,т.е. чувството на самоувереност дека сме вредни за сакање и дека сме способни. Најмалку се разликуваме по можностите и способностите, суштината е во самодовербата, а семејтвото е нејзин темел.

Децата, кај кои во системот на вредности учењето зазема високо место (како љубов спрема учењето и навика и потреба од постојано усовршување), секогаш ќе имаат подобри искуства во секоја новонастаната ситуација и повеќе самодоверба.

Во сето тоа  најважно е како појдовна точка да се прифати сознанието за единственоста на детето и неговата неповторливост: токму такви какви што сме, битни сме во вселената, бидејќи без нас таа не би била иста. Детето има право на свој пат и на свои амбиции. Најважно е да се откриваат силните страни и дарбите на детето и во тоа да се поттикнува, создавајќи му можности за бавење со најразлични активности и работи, без да му ги наметнуваме од нас посакуваните резултати. Детето треба да испроба најразновидни хобија и воншколски активности, оние вистинските ќе опстанат. Досадата е опасна. Иако на децата им се потребни акции и предизвици, бидејќи активностите предизвикуваат исполнетост, со активностите не треба да се претерува.

Секогаш треба да имаме на ум дека успехот е најголем мотив. За стекнување самодоверба многу помагаат топлото однесување,  поголемата срдечност,афирмативното и оптимизмот. Соперништвото, конкуренцијата и споредувањето секогаш се штетни. Иако своите можности и возрасните и децата можаат да ги развиваат само ако имаат чувство на посветена доверба, факт е дека 90% од наставниците, родителите и претпоставените имаат авторитативен стил на воспитување и однесување. Довербата најдобро се постигнува со одобрување  и пофалби (денес на една пофалба доаѓаат 10 прекори или казни!). Успешните деца во сите активности добиваат повеќе пофалби и охрабрувања, а помалку казни.

Стравот е најголем непријател на учењето и на развојот на самодовербата. Мозокот не функционира во страв, туку е блокиран за било какви активности. Ако чувствуваат помалку страв, ќе бидат повредни; колку  помалку крути правила, толку поголема флексибилност. Детето треба да ги знае границите,(настојувам бидејќи те почитувам; кој бара упорно – потребно му е), но и тоа има право на контрола на ситуацијата. Важно е родителите да ги изразат своите очекувања и да му допуштат на детето да ги изрази своите чувства.

Затоа, што почесто треба да се прашува детето – дали е задоволно со успехот, активно да се слуша, да се соживее со ситуацијата на детето, почитувајќи го неговиот напор и секогаш да му се допушти да каже дали мисли дека може и подобро и дали сака да се обиде, а грешките да ги прифаќа како дел од учењето.Неодобрувањето треба одлучно да се изрази, но не да се осудува и прекорува. Истовремено, важно е детето да знае дека е безусловно сакано, а тоа треба често да му се покажува. Ако детето и по втор пат прави нешто неуспешно, родителот ќе му помогне да го менува однесувањето покажувајќи му како да се поправи, нудејќи му можности за избор со предлози на детето,(што повеќе можности – причини за  и против, предвидувања на последиците: што би можело да се случи ако…). Нека ги испроба последиците на сопственото однесување, а лошото  да се обиде да го надополни со позитивно.

Да запомниме, хуморот е зачинот на животот, овозможува слободен простор што ги олеснува и најтешките ситуации.

За создавање чувство на самодоверба, важни  се и вештините што не се учат во училиштето, (спремањето на собата, грижата за автомобилот, за домашното милениче, готвење и миење садови), а извршувањето на задачите создава чувство на гордост. Да не заборавиме ни тоа, дека децата имаат право на одмор, забава, дружење со врсниците, на пријателства и тајни.